Zmiany w przepisach określających standardy zatrudnienia nauczycieli specjalistów w przedszkolu - komentarz radcy prawnego
8 kwietnia Sejm RP przyjął do rozpatrzenia projekt ustawy o zmianach w systemie oświaty. Projekt zawiera m.in. przepisy, które wprowadzają standardy zatrudniania nauczycieli specjalistów w przedszkolach oraz szkołach. Regulacje te mają na celu zwiększenie dostępności oraz podniesienie jakości wsparcia udzielanego dzieciom i młodzieży w procesie kształcenia, wychowania i opieki, co jest konieczne z punktu widzenia informacji płynących z badań dotyczących kondycji psychofizycznej dzieci i młodzieży.
W artykule:
- Jaki jest cel nowego projektu ustawy?
- Jakie zmiany wprowadza projekt ustawy?
- Nowe stanowisko pedagoga specjalnego
- Liczba etatów nauczycieli specjalnych
- Drugi etap wprowadzania standardów
- Arkusz organizacji pracy przedszkola
- Komentarz radcy prawnego
Jaki jest cel nowego projektu ustawy?
Opierając się na badaniach naukowych, zauważono, że najskuteczniejszym oddziaływaniem będzie zwiększenie dostępu dzieci i młodzieży do wczesnej pomocy psychologiczno-pedagogicznej, udzielanej przez specjalistów zatrudnionych w przedszkolu i szkole we współpracy z nauczycielami, wzmocnienie profilaktyki oraz wzrost wykrywalności jak najwcześniej trudności w rozwoju i funkcjonowaniu dzieci i uczniów. Wobec tego, uznano, że konieczne jest zwiększenie liczby zatrudnionych w przedszkolach i szkołach nauczycieli specjalistów.
Jakie zmiany wprowadza projekt ustawy?
Przede wszystkim w przyjętym przez Sejm projekcie wprowadzono łączną minimalną liczbę nauczycieli pedagogów, pedagogów specjalnych, logopedów, oraz terapeutów pedagogicznych. Liczba ta będzie musiała zostać zapewniona zarówno w placówkach publicznych jak i niepublicznych. Zmiany będą dotyczyć również:
- przedszkoli niebędących przedszkolami specjalnymi;
- szkół podstawowych, liceów ogólnokształcących oraz pozostałych szkół średnich, również branżowych, niebędących szkołami specjalnymi;
- szkołach artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej lub liceum ogólnokształcącego;
- oraz w zespołach, w skład których wchodzą wymienione wyżej przedszkola lub szkoły.
Nowe stanowisko pedagoga specjalnego
Nowy projekt wnosi także utworzenie stanowiska pedagoga specjalnego. Zadania, powiązane z tym stanowiskiem oraz kwalifikacje, jakie musi posiadać taki specjalista mają zostać określone w rozporządzeniach związanych z:
- szczegółowymi kwalifikacjami, jakie muszą posiadać nauczyciele oraz specjaliści;
- zasadami udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych placówkach;
- wykazem zajęć prowadzonych z dziećmi przez nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych, pedagogów, psychologów, specjalistów, logopedów oraz terapeutów.
Liczba etatów nauczycieli specjalnych
Liczba etatów w przypadku nauczycieli specjalistów będzie odpowiadała liczbie dzieci w przedszkolu. Wprowadzanie nowych standardów oraz regulacji rozłożono na dwa etapy. Pierwszy z nich rozpoczyna się 1 września b.r. i potrwa aż do 31 sierpnia 2024 roku. Na tym etapie zależności będą wyglądać tak:
- ponad 101 dzieci - półtora etatu + 0,2 etatu na każdych kolejnych 100 uczniów
- między 51 a 100 dzieci - jeden etat
- między 31 a 50 dzieci - pół etatu
- między 1 a 30 dzieci - jedna czwarta etatu
Drugi etap wprowadzania standardów
Od 1 września 2024 w ramach drugiego etapu mają zostać wprowadzone docelowe wytyczne dotyczące standardów zatrudniania nauczycieli specjalnych. Będą to:
- ponad 101 dzieci - 2 etaty + 0,2 etatu na każdych kolejnych 100 uczniów
- między 51 a 100 dzieci - półtora etatu
- między 41 a 50 dzieci - jeden etat
- między 31 a 40 dzieci - 0,8 etatu
- między 21 a 30 dzieci - 0,6 etatu
- między 11 a 20 dzieci - 0,4 etatu
- między 1 a 10 dzieci - 0,25 etatu
Arkusz organizacji pracy przedszkola
W oficjalnej informacji zamieszczonej na stronie gov.pl wynikają także pewne wytyczne, służące do przygotowania arkusza organizacji pracy na nadchodzący rok szkolny. Wśród nich znalazły się m.in.:
- sposób okazania łącznej liczby specjalistów w przedszkolu na etacie;
- określenia etatów nie wliczających się w liczby sprecyzowane w nowych standardach;
- obowiązkowe wyliczenia mające znaczenie przy liczbie dzieci przypadającej na jeden etat.
Komentarz radcy prawnego - Wojciecha Górnego z kancelarii Lexbridge
Ocena projektowanej nowelizacji przez pryzmat dotychczasowego uregulowania nakazuje zauważyć dwie istotne kwestie:
- projektodawcy, redagując zmiany w ustawie z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2021 r. poz. 1762) nie zdecydowali się na nowelizację art. 91b Karty Nauczyciela. Oznacza to, że projektowane przepisy nie znajdą zastosowania do nauczycieli zatrudnionych w publicznych przedszkolach prowadzonych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego, jak również w przedszkolach niepublicznych.
- treść regulacji, poprzez dokonanie nowelizacji w Karcie Nauczyciela, nie obejmuje pracowników przedszkoli - specjalistów, którzy nie mają statusu nauczycieli. O tym, czy przy wyliczeniu minimalnej liczby specjalistów uwzględniać np. logopedów, psychologów, terapeutów decydować będzie charakter zatrudnienia ujęty w umowie (o pracę, cywilnoprawnej), a niekiedy także treść statutu przedszkola. Konieczność rozróżnienia „nauczycieli specjalistów” od „specjalistów” został już jakiś czas temu zauważony w literaturze, jak i przez MEN (por. m.in. Pismo MEN z 21.09.2018 r., znak DWST-WOOS.3531.17.2018.DC, Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej na interpelację nr 16297).