Trzynastka dla nauczyciela, określana również jako trzynasta pensja lub dodatkowe wynagrodzenie roczne, to świadczenie przysługujące pracownikom jednostek sfery budżetowej, w tym nauczycielom i nauczycielkom zatrudnionym w przedszkolach. Zasady jej przyznawania wynikają z przepisów regulujących wynagrodzenie roczne pracowników, a w przypadku nauczycieli – także z Karty Nauczyciela oraz przepisów powiązanych z Kodeksem pracy. W artykule szczegółowo omawiamy zasady obliczania oraz przyznawania, a także terminy ważna dla dyrektorów placówek.
Trzynastka dla nauczyciela to dodatkowe wynagrodzenie roczne
Trzynastka nie jest nagrodą ani premią uznaniową. To odrębne wynagrodzenie, do którego pracownik nabywa prawo po spełnieniu ustawowych warunków, w szczególności po przepracowaniu wymaganego okresu w danym roku kalendarzowym upracodawcy.
Dyrektor przedszkola publicznego, jako kierownik jednostki, odpowiada za prawidłowe ustalenie, komu można wypłacić dodatkową pensję, nawet jeśli obsługę kadrowo-płacową prowadzi CUW. Natomiast w przypadku przedszkoli niepublicznych prawo do trzynastki nie wynika ustawowo, a jej wypłata zależy od zapisów w umowie o pracę, regulaminie lub statucie placówki.
Wynika z tego, że dyrektor przedszkola publicznego ma obowiązek naliczyć i wypłacić świadczenie, w placówkach niepublicznych decyzja o przyznaniu trzynastki pozostaje w gestii kierownictwa.
Komu przysługuje trzynastka w przedszkolu?
Trzynastka przysługuje nauczycielom zatrudnionym na podstawie Karty Nauczyciela, niezależnie od tego, czy nauczyciel jest zatrudniony w pełnym czy niepełnym wymiarze czasu pracy. Kluczowe znaczenie ma faktyczny przepracowany czas w danym roku kalendarzowym.
Prawo do trzynastki może nabyć nauczyciel zatrudniony:
- na czas określony,
- na zastępstwo,
- który rozpoczął pracę w trakcie roku,
- który prowadził doraźne zastępstwa lub godziny ponadwymiarowe.
Dodatkowe wynagrodzenie roczne przysługuje także pracownikom administracji i obsługi przedszkola, zatrudnionym jako pracownik w sektorze publicznym, w tym:
- na podstawie umowy o pracę,
- na podstawie powołania,
- gdy stosunek pracy nie wygasł przed spełnieniem warunków ustawowych.
💡Jako dyrektor placówki przy naliczaniu trzynastki pamiętaj, że kluczowe jest rozróżnienie podstawy zatrudnienia i właściwe przyporządkowanie przepisów – inne zasady mogą dotyczyć nauczycieli, a inne pracowników obsługi.
Minimalny okres zatrudnienia
Pracownik przepracował conajmniej 6 miesięcy w danym roku kalendarzowym ma prawo otrzymać dodatkowe wynagrodzenie roczne. Oznacza to, że trzynastka dla nauczyciela przysługuje mu, niezależnie czy przepracował pełny rok czy tylko jego część.
W przedszkolach często pojawiają się wątpliwości dotyczące sytuacji, gdy nauczyciel:
- jest zatrudniony od 1 września,
- jest zatrudniony na zastępstwo,
- pracował równolegle w kilku jednostkach sfery budżetowej.
Nauczyciele, którzy rozpoczęli pracę 1 września nabywają prawo do trzynastki bez konieczności badania okresu przepracowania. A w pozostałych przypadkach nauczyciel może otrzymać trzynastą pensję, jeśli łącznie przepracował co najmniej 6 miesięcy w roku kalendarzowym u danego pracodawcy.
Dodatkowe wynagrodzenie naliczane jest osobno u każdego pracodawcy, proporcjonalnie do przepracowanego okresu. Zgodnie z treścią ustawy:
Pracownik, który nie przepracował u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego, nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego w wysokości proporcjonalnej do okresu przepracowanego, pod warunkiem, że okres ten wynosi co najmniej 6 miesięсу.
Ustawa z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej
Odstępstwa od obowiązkowych 6 miesięcy pracy
Istnieją liczne wyjątki, w przypadku których realny czas wykonywania pracy jest mniejszy niż 6 miesięcy a trzynastka nadal może zostać przyznana. Takie okresy to wyjątki ustawowe, wynikające m.in. z przeniesienia służbowego, likwidacji jednostki czy urlopów.
Do wyjątków ustawowych zaliczamy m.in.:
- przeniesienie służbowe – jeśli pracownik został przeniesiony z innej jednostki budżetowej, może otrzymać trzynastkę proporcjonalnie do przepracowanego okresu;
- likwidacja jednostki lub reorganizacja – w przypadku likwidacji placówki lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy, świadczenie może być przyznane mimo krótszego stażu w jednostce;
- urlopy i usprawiedliwione nieobecności:
- urlop macierzyński,
- urlop rodzicielski,
- urlop wypoczynkowy,
- niezdolność do pracy z tytułu niezdolności potwierdzonej zwolnieniem lekarskim,
- świadczenie rehabilitacyjne,
- urlop dla poratowania zdrowia,
- powołanie do czynnej służby wojskowej lub skierowanie do odbycie służby zastępczej,
- urlop na cele naukowe, artystyczne lub kształcenia zawodowego;
- powołanie lub wybór na stanowisko – pracownik, który podjął pracę w wyniku powołania lub wyboru, również może otrzymać świadczenie proporcjonalnie do okresu zatrudnienia.
Zapamiętaj, że do okresu pracy uprawniającego do trzynastki nie wlicza się długotrwałych zwolnień lekarskich oraz urlopów bezpłatnych.
Kiedy trzynastka nie przysługuje?
Trzynastka może nie przysługiwać m.in., gdy:
- doszło do rozwiązania stosunku pracy z winy pracownika,
- wystąpiła nieusprawiedliwiona nieobecność,
- stosunek pracy wygasł przed spełnieniem warunków,
- rozwiązanie nastąpiło w dniu rozwiązania stosunku pracy bez prawa do świadczenia,
- doszło do likwidacji jednostki organizacyjnej, reorganizacji szkoły lub powodu likwidacji placówki, przy czym zastosowanie mają przyczyny dotyczące pracodawcy i likwidacją poprzedniego pracodawcy – tu obowiązują wyjątki.
Warto pamiętać, że prawidłowe udokumentowanie przyczyn niewypłacenia trzynastki chroni dyrektora przed ewentualnymi roszczeniami ze strony pracowników oraz błędami przy kontroli zarządczej w przedszkolu.
Jak obliczyć trzynastkę nauczyciela w przedszkolu?
Podstawę trzynastki stanowi suma wynagrodzenia otrzymanego za pracę w danym roku, do której wlicza się m.in.:
- wynagrodzenie zasadnicze,
- dodatek motywacyjny,
- dodatek funkcyjny,
- wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe,
- wynagrodzenie za prowadzenie zajęć,
- dodatek uzupełniający,
- dodatki wynikające z warunków pracy.
Do podstawy nie wlicza się natomiast:
- jednorazowych premii,
- świadczeń socjalnych,
- nagrody jubileuszowe,
- ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop.
Szczegółowe zasady przyznawania i obliczania dodatkowej pensji przedstawione są w Ustawie o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej, jednak najważniejsze jest aby zapamiętać:
Trzynastka dla nauczycieli jest obliczana jako 8,5% sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego w ciągu roku kalendarzowego.
Termin wypłaty trzynastki w przedszkolu
Trzynaste wynagrodzenie wypłaca się po zakończeniu rozliczeń rocznych, nie później niż do 31 marca roku kalendarzowego następującego po roku, za który przysługuje świadczenie.
⚠️ Brak środków w planie finansowym lub opóźnienia po stronie CUW nie zwalniają dyrektora z odpowiedzialności za wypłatę.
Dyrektor przedszkola musi więc uwzględnić trzynastkę w rocznym planie finansowym i współpracować z księgowością, aby termin został dotrzymany. Zgodnie z Kodeksem pracy, dyrektor przedszkola lub pracodawca, który narusza przepisy o wypłacie świadczeń pracowniczych, może zostać ukarany grzywną od 1000 do 30000 zł . W praktyce oznacza to, że świadczenie należy przygotować i naliczyć z wyprzedzeniem, aby uniknąć opóźnień lub ewentualnych konsekwencji prawnych.
Podsumowanie
Trzynastka dla nauczyciela w 2026 r. to świadczenie, które w przedszkolach publicznych wymaga od dyrektora szczególnej uwagi i dobrej organizacji pracy. Prawidłowe ustalenie podstaw do dodatkowego wynagrodzenia rocznego, uwzględnienie wyjątków ustawowych oraz poprawne obliczenie podstawy pozwalają uniknąć niepotrzebnych wątpliwości i napięć w zespole.
Akty prawne
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - kluczowe artykuły: art. 80, art. 92, art. 94 pkt 5 i 9a, 282 § 1 pkt 1, art. 300
