Bezpieczeństwo dzieci w przedszkolu jest priorytetem dla każdego rodzica oraz placówki edukacyjnej. Współczesne przepisy prawne nakładają na przedszkola obowiązek zapewnienia higienicznych warunków pobytu dzieci oraz przestrzegania zasad bezpieczeństwa i higieny. W tym artykule omówimy regulacje dotyczące zasad bezpieczeństwa, poruszymy zagadnienia kontroli i szkoleń w zakresie BHP czy niezbędnej dokumentacji. Znajdziesz tu też gotową checklistę punktów, które powinien obejmować przegląd placówki.
W tym artykule:
- Higiena i bezpieczeństwo dzieci w przedszkolu - podstawa prawna
- BHP w przedszkolu
- Zasady bezpieczeństwa przeciwpożarowego
- Szkolenia i badania w zakresie BHP
- Procedury bezpieczeństwa w przedszkolu
- Jak pracownicy dbają o bezpieczeństwo dzieci
- Regulamin pracy przedszkola
- Inne niezbędne dokumenty
- Obowiązki dyrektora placówki
- Wymogi sanitarno-techniczne przy zakładaniu przedszkola
- Najczęściej popełniane błędy w zakresie bezpieczeństwa dzieci
- Akty prawne
Higiena i bezpieczeństwo dzieci w przedszkolu - podstawa prawna
Podstawą prawną dla zapewnienia bezpieczeństwa i higieny w szkołach i placówkach są przepisy zawarte w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach. Dokument ten określa szczegółowe zasady i procedury, które muszą być przestrzegane, aby zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki przebywania na terenie przedszkola.
BHP w przedszkolu
Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP) w przedszkolu to kluczowy element zapewniający bezpieczeństwo dzieci oraz pracowników przedszkola. Oto najważniejsze aspekty BHP w przedszkolu:
- Przeglądy techniczne i sanitarne – Regularne kontrole stanu technicznego budynków, instalacji oraz urządzeń są niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa osób przebywających w placówce.
- Szkolenia dla pracowników – Pracownicy przedszkola, w tym nauczyciele i personel pomocniczy, powinni regularnie uczestniczyć w szkoleniach z zakresu BHP oraz udzielania pierwszej pomocy.
- Procedury ewakuacyjne – Każda placówka powinna posiadać opracowane procedury ewakuacyjne, które są regularnie ćwiczone.
- Higieniczne warunki nauki i zabawy – Zapewnienie odpowiednich warunków higienicznych w salach, na placu zabaw oraz w innych miejscach, gdzie dzieci spędzają czas, jest kluczowe dla ich zdrowia i bezpieczeństwa.
- Zastosowanie szczególnych środków ostrożności – W szczególnych sytuacjach, takich jak zajęcia sportowe czy wycieczki, należy starannie zaplanować organizację zajęć, uwzględniając możliwości rozwojowe dzieci oraz konieczność zastosowania dodatkowych środków ostrożności.
Zasady bezpieczeństwa przeciwpożarowego
Bezpieczeństwo przeciwpożarowe w przedszkolu to kluczowy element zapewnienia ochrony życia dzieci oraz pracowników placówki. Przedszkole musi przestrzegać określonych zasad i procedur, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia pożaru oraz zapewnić skuteczną reakcję w przypadku jego pojawienia się. Oto najważniejsze zasady bezpieczeństwa przeciwpożarowego:
- Regularne przeglądy techniczne – wszystkie instalacje elektryczne, gazowe oraz inne potencjalnie niebezpieczne systemy muszą być regularnie sprawdzane pod kątem stanu pełnej sprawności technicznej.
- Szkolenia przeciwpożarowe – pracownicy przedszkola powinni uczestniczyć w regularnych szkoleniach z zakresu bezpieczeństwa przeciwpożarowego, w tym w ćwiczeniach ewakuacyjnych, aby wiedzieli, jak reagować w sytuacji zagrożenia.
- Plan ewakuacji – przedszkole powinno mieć opracowany i wdrożony plan ewakuacji, który jest regularnie aktualizowany i ćwiczony. Plan powinien uwzględniać różne scenariusze, w tym ewakuację dzieci przewlekle chorych i osób o ograniczonej mobilności.
- Dostępność sprzętu gaśniczego – w każdej części przedszkola powinny znajdować się odpowiednio rozmieszczone gaśnice oraz inne urządzenia gaśnicze, które są regularnie kontrolowane i serwisowane.
- Dostępność dróg ewakuacyjnych – wszystkie drogi ewakuacyjne muszą być wolne od przeszkód i odpowiednio oznakowane, aby umożliwić szybkie i bezpieczne opuszczenie budynku.
- Świadomość dzieci – dzieci powinny być edukowane na temat podstawowych zasad bezpieczeństwa przeciwpożarowego, w tym jak rozpoznać sygnały alarmowe i jak zachowywać się podczas ewakuacji.
Szkolenia i badania w zakresie BHP
W ramach zapewnienia bezpieczeństwa dzieci oraz pracowników przedszkola, istnieje szereg szkoleń i badań, które są obowiązkowe zarówno dla pracowników, jak i dla dyrektora placówki.
Szkolenia dla pracowników:
- Szkolenia BHP – każdy nowo zatrudniony pracownik, w tym nauczyciele oraz personel pomocniczy, musi przejść szkolenie wstępne z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Ponadto, pracownicy powinni regularnie uczestniczyć w szkoleniach okresowych BHP, aby odświeżyć swoją wiedzę i umiejętności z zakresu bezpieczeństwa.
- Szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy – wszystkie osoby zatrudnione w przedszkolu powinny być przeszkolone w tym, co jest kluczowe w przypadku wystąpienia wypadku dziecka.
- Szkolenie przeciwpożarowe – pracownicy muszą uczestniczyć w szkoleniach z zakresu bezpieczeństwa przeciwpożarowego oraz brać udział w ćwiczeniach ewakuacyjnych.
Badania dla pracowników:
- Badania profilaktyczne – Pracownicy muszą regularnie przechodzić badania profilaktyczne, które stwierdzają zdolność do pracy.
- Badania na nosicielstwo – Osoby pracujące w przedszkolu muszą posiadać aktualne badania higieniczno-sanitarne.
Obowiązki dyrektora:
- Szkolenie okresowe BHP dla pracodawców – Dyrektor, jako osoba kierująca pracownikami, musi odbyć szkolenie okresowe BHP, które pozwala na skuteczne zarządzanie bezpieczeństwem w placówce.
- Kontrola zapewniania bezpiecznych warunków – Dyrektor powinien co najmniej raz w roku dokonać kontroli zapewniania bezpiecznych i higienicznych warunków w przedszkolu.
Szkolenia i badania te są niezbędne do zapewnienia pełnego bezpieczeństwa dzieci oraz pracowników przedszkola, a także do spełnienia wymogów prawnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy.
Procedury bezpieczeństwa w przedszkolu
Przedszkole powinno wdrożyć szereg procedur, które pomogą w minimalizowaniu ryzyka i zapewnieniu bezpiecznych warunków pobytu dzieci. Poniżej wymieniamy kilka najbardziej istotnych procedur i regulaminów, które warto wdrożyć w swojej placówce.
- Procedura odbierania dzieci – określone zasady dotyczące tego, kto i w jaki sposób może odbierać dzieci z przedszkola, obowiązuje pracowników, rodziców dzieci uczęszczających do przedszkola oraz osoby upoważnione przez nich do odbioru dzieci.
- Procedura ewakuacyjna – Plan ewakuacji, który jest regularnie ćwiczony i aktualizowany, aby zapewnić sprawne opuszczenie budynku w sytuacjach zagrożenia.
- Procedura udzielania pierwszej pomocy – Przeszkolenie personelu w zakresie udzielania pierwszej pomocy oraz zapewnienie dostępu do niezbędnych materiałów i sprzętu.
- Procedury higieniczne – Zasady dotyczące utrzymania czystości i higieny w placówce, aby zapobiegać rozprzestrzenianiu się chorób i infekcji.
- Regulamin korzystania z placu zabaw – określa zasady bezpiecznego przebywania na placu, co minimalizuje ryzyko wypadków. Dla bezpieczeństwa kluczowa jest też regularna kontrola stanu technicznego urządzeń na placu zabaw oraz nadzór nad dziećmi podczas zabawy.
- Bezpieczeństwo podczas wycieczek i spacerów – Opracowanie procedur, które obejmują zapewnienie odpowiedniej liczby opiekunów, którzy będą sprawować bezpośrednią opiekę nad dziećmi, oraz przygotowanie planu awaryjnego na wypadek nieprzewidzianych sytuacji.
- Procedura postępowania w przypadku wystąpienia wypadku dziecka - zapewnienia szybką i skuteczną reakcję w sytuacjach kryzysowych. Określa ona szczegółowe kroki, które należy podjąć, aby zapewnić bezpieczeństwo dziecka, zminimalizować skutki wypadku oraz poinformować odpowiednie osoby i instytucje.
- Opieka nad dziećmi przewlekle chorymi – Wdrożenie procedur zapewniających dostęp do niezbędnych leków oraz środków pierwszej pomocy. Pracownicy przedszkola powinni być przeszkoleni w zakresie specyficznych potrzeb zdrowotnych dzieci przewlekle chorych.
Rodzice, mając na uwadze bezpieczeństwo własnego dziecka, powinni być świadomi procedur bezpieczeństwa obowiązujących w przedszkolu.
Procedura odbioru dziecka
Szczegółowe procedury dotyczące przyprowadzania i odbierania dzieci przez rodziców lub upoważnione osoby, zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo Oświatowe powinny być zawarte w statusie przedszkola.
Najważniejsze elementy tej procedury to:
Oto najważniejsze elementy procedury przyprowadzania i odbierania dzieci z przedszkola:
- Przyprowadzanie i odbieranie dziecka:
- Dzieci są przyprowadzane i odbierane przez rodziców lub opiekunów prawnych, którzy są odpowiedzialni za bezpieczeństwo dziecka w drodze do przedszkola lub przez osoby przez nich pisemnie upoważnione.
- Jeśli rodzic lub osoba upoważniona jest pod wpływem alkoholu lub w stanie, który uniemożliwia zapewnienie dziecku bezpieczeństwa, nauczyciel może odmówić wydania dziecka.
- Brak odbioru dziecka:
- Dzieci powinny być odbierane do określonej godziny.
- Jeśli dziecko nie jest odebrane, nauczyciel informuje rodziców. W przypadku braku kontaktu, po upływie określonego czasu, nauczyciel powiadamia policję.
- Procedura w przypadku wątpliwości i trudności w odbiorze:
- Jeśli pojawią się wątpliwości co do osoby odbierającej dziecko (np. niepełnoletnia osoba), nauczyciel może wydać dziecko tylko po uzyskaniu potwierdzenia od rodziców.
- Przedszkole może odmówić wydania dziecka w przypadku, gdy stan osoby zamierzającej odebrać dziecko (np. upojenie alkoholowe) będzie wskazywał, że nie jest ona w stanie zapewnić dziecku bezpieczeństwa. W takiej sytuacji nauczyciel zawiadamia dyrektora a następnie zawiadamia się drugiego opiekuna prawnego do niezwłocznego odebrania dziecka.
- W przypadku, gdy nie ma kontaktu z rodzicami, dyrektor podejmuje decyzję o dalszym postępowaniu, w tym powiadomieniu policji, jeśli dziecko nie zostanie odebrane w wyznaczonym czasie.
- Szkolenie i informowanie rodziców:
- Rodzice są informowani o zasadach przyprowadzania i odbierania dzieci podczas zebrania organizacyjnego.
- Pracownicy przedszkola są zapoznani z procedurą i zobowiązani do jej przestrzegania.
Procedura w przypadku wystąpienia wypadku dziecka
Warto, aby przedszkole miało opracowaną szczegółową procedurę wypadków, aby w razie wypadku dziecka zapewnić mu bezpieczeństwo oraz odpowiednią reakcję ze strony personelu. Jej najważniejsze punkty to:
- Zabezpieczenie miejsca wypadku – upewnij się, że inne dzieci są bezpieczne, a miejsce wypadku nie stwarza dalszego zagrożenia.
- Ocena stanu dziecka – sprawdź, czy dziecko jest przytomne i czy wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.
- Udzielenie pierwszej pomocy – jeśli to konieczne, udziel dziecku pierwszej pomocy (np. opatrz ranę, jeśli dziecko straciło przytomność, ułóż je w bezpiecznej pozycji).
- Wezwanie pomocy – w razie poważnych obrażeń wezwij pogotowie ratunkowe i powiadom dyrektora przedszkola.
- Informowanie rodziców – nauczyciel ma obowiązek niezwłocznie powiadomić o zdarzeniu telefonicznie rodziców dziecka.
- Dokumentowanie zdarzenia – spisz szczegóły wypadku, udzielonej pomocy i świadków zdarzenia w protokole wypadku.
- Zgłoszenie wypadku – w razie potrzeby powiadom odpowiednie służby (np. Inspekcja Pracy) o poważnym wypadku.
- Analiza i zapobieganie – po wypadku, sprawdź, co można poprawić, aby uniknąć podobnych zdarzeń w przyszłości.
§ 40. [Obowiązek zapewnienia opieki poszkodowanemu] Pracownik szkoły lub placówki, który powziął wiadomość o wypadku, niezwłocznie zapewnia poszkodowanemu opiekę, w szczególności sprowadzając fachową pomoc medyczną, a w miarę możliwości udzielając poszkodowanemu pierwszej pomocy.
§ 41. [Osoby i instytucje zawiadamiane o wypadku]
1. O każdym wypadku zawiadamia się niezwłocznie:
1) rodziców (opiekunów) poszkodowanego;
2) pracownika służby bezpieczeństwa i higieny pracy;
3) społecznego inspektora pracy;
4) organ prowadzący szkołę lub placówkę;
5) radę rodziców.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach
Jak pracownicy dbają o bezpieczeństwo dzieci
Zapewnienie bezpieczeństwa dzieci w przedszkolu powinno być priorytetem dla wszystkich pracowników placówki. Nauczyciele oraz personel pomocniczy powinni podejmować różnorodne działania, aby zagwarantować pełne bezpieczeństwo wychowanków przedszkola.
Podstawą jest uważność - w przedszkolu nauczyciele obserwują dzieci podczas zabaw i zajęć, dzięki czemu są w stanie szybko zareagować w sytuacjach zagrożenia. Np. w czasie zajęć sportowych mogą ocenić czy dzieci poruszają się zgodnie z zasadami bezpiecznego wykonywania ćwiczeń. W sytuacjach konfliktowych między dziećmi, nauczyciele powinni ingerować, aby pomóc w ich rozwiązaniu, jednocześnie ucząc dzieci, jak radzić sobie z trudnościami samodzielnie.
Ważnym elementem jest również edukacja dzieci na temat zasad bezpieczeństwa. Nauczyciele powinni uczyć dzieci, jak prawidłowo korzystać z zabawek i sprzętu na placu zabaw, a także jak zachowywać się w różnych sytuacjach, takich jak ewakuacja czy sytuacje awaryjne.
W przypadku organizowania wycieczek lub zajęć poza terenem przedszkola, pracownicy powinni zadbać o zastosowanie szczególnych środków ostrożności. Obowiązkiem dyrektora zaś jest zapewnienie odpowiedniej liczby opiekunów.
Regulamin pracy przedszkola
Zgodnie z Kodeksem Pracy, jeżeli liczba zatrudnionych osób przekracza 50, wymagane jest opracowanie regulaminu pracy. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby taki regulamin wprowadzić również w mniejszej placówce. Może on zawierać różnorodne zapisy regulujące określone zasady funkcjonowania firmy. W przypadku braku regulaminu, dobrze jest wydać wewnętrzne zarządzenia, które obejmują m.in. następujące dokumenty:
- systemy i rozkłady czasu pracy oraz przyjęte okresy rozliczeniowe czasu pracy,
- termin, miejsce, czas i częstotliwość wypłaty wynagrodzenia (ten zapis może być zawarty w informacji do umowy),
- przyjęty w firmie sposób potwierdzania przez pracowników przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy,
- czasookresy szkoleń okresowych bhp dla poszczególnych grup zawodowych,
- wykaz prac wzbronionych kobietom/młodocianym.
W regulaminie pracy można również określić obowiązki upoważnionego pracownika przedszkola w kontekście zapewnienia bezpieczeństwa dzieci oraz przestrzegania procedur.
Inne niezbędne dokumenty
Poza dokumentacją regulaminową istnieją jeszcze inne dokumenty, które należy bezwzględnie posiadać w razie kontroli.
- Dokumentacja oceny ryzyka zawodowego dla poszczególnych grup zawodowych wraz z informacją dla pracowników;
- Instrukcje stanowiskowe BHP (dla przedszkoli i żłobków) oraz udzielania pierwszej pomocy, wraz z listą osób odpowiedzialnych za te działania;
- Dokumenty dotyczące przeglądów instalacji technicznej (prąd, gaz, kominiarz, ewentualnie przeglądy techniczne budynku);
- Pomiary czynników szkodliwych w tym natężenie oświetlenia;
- Procedury zapewnienia bezpieczeństwa pobytu dzieci w przedszkolu, żłobku;
- Atesty na zabawki oraz wyposażenie;
- Rejestr wypadków przy pracy i chorób zawodowych;
- Rejestr wypadków dzieci.
Obowiązki dyrektora placówki
Dyrektor przedszkola ma kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa i higieny dzieci w placówce. Jego zadania precyzuje rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach:
§ 2. [Obowiązki dyrektora] Dyrektor zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pobytu w szkole lub placówce, a także bezpieczne i higieniczne warunki uczestnictwa w zajęciach organizowanych przez szkołę lub placówkę poza obiektami należącymi do tych jednostek.
§ 3. [Kontrola zapewniania bezpiecznych i higienicznych warunków korzystania z obiektów należących do szkoły lub placówki]
1. Dyrektor, co najmniej raz w roku, dokonuje kontroli zapewniania bezpiecznych i higienicznych warunków korzystania z obiektów należących do szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, oraz określa kierunki ich poprawy.
2. Z ustaleń kontroli sporządza się protokół, który podpisują osoby biorące w niej udział. Kopię protokołu dyrektor przekazuje organowi prowadzącemu.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach
Do obowiązków dyrektora należy też :
- Organizacja szkoleń BHP – Dyrektor jest odpowiedzialny za organizowanie szkoleń z zakresu BHP dla pracowników przedszkola, w tym szkoleń z udzielania pierwszej pomocy.
- Przestrzeganie przepisów prawnych – Dyrektor musi zapewnić, że placówka przestrzega wszystkich obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny, w tym przepisów zawartych w rozporządzeniu MEN.
- Zarządzanie ryzykiem – Dyrektor powinien regularnie oceniać ryzyko związane z bezpieczeństwem dzieci i podejmować działania mające na celu minimalizowanie tego ryzyka.
- Wdrażanie procedur ewakuacyjnych – Dyrektor musi opracować i wdrożyć procedury ewakuacyjne, które są regularnie ćwiczone, aby zapewnić sprawną reakcję w przypadku zagrożenia.
- Komunikacja z rodzicami – Dyrektor powinien utrzymywać regularny kontakt z rodzicami, informując ich o wszelkich kwestiach związanych z bezpieczeństwem i higieną.
- Współpraca z instytucjami zewnętrznymi – Dyrektor ma obowiązek współpracować z instytucjami takimi jak państwowy inspektor sanitarny, aby zapewnić zgodność placówki z obowiązującymi normami i przepisami.
Wymogi sanitarno-techniczne przy zakładaniu przedszkola
Każda osoba planująca założyć przedszkole, przed rejestracją w jednostce samorządu terytorialnego musi uzyskać opinię właściwego terytorialnie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego dot. spełnienia wymogów higieniczno-zdrowotnych. Ważne jest również, aby zapewnić higieniczne warunki uczestnictwa, co obejmuje bezpieczeństwo i higienę podczas zajęć organizowanych przez przedszkole, zarówno w jego budynku, jak i poza nim.
Dodatkowo, jako że przedszkole ma obowiązek zapewnić dzieciom możliwość spożywania posiłków, niezbędne jest też uzyskanie decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o zatwierdzeniu zakładu i wpisie do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Przedszkole powinno spełniać warunki techniczne i lokalizacyjne określone w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jednym z wymagań jest np. zapewnienie w budynku wentylacji lub klimatyzacji.
Najczęściej popełniane błędy w zakresie bezpieczeństwa dzieci
Do najczęstszych błędów w zakresie bezpieczeństwa w przedszkolach należą brak oceny ryzyka zawodowego oraz brak regularnych przeglądów BHP, zgodnie z §3 rozporządzenia dotyczącego BHP w szkołach i placówkach publicznych i niepublicznych. Nierzadko występuje również brak szkoleń z zakresu BHP oraz udzielania pierwszej pomocy. Właściciele placówek często zapominają także o rejestrze substancji chemicznych.
Akty prawne
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
