Pierwsze 3 lata życia dziecka to czas, który ma ogromne znaczenie dla przyszłego rozwoju, zdrowia i dobrostanu. To właśnie wtedy rozwijają się połączenia neuronalne w mózgu, odpowiedzialne za kształtowanie relacji społecznych, zdolności wyrażania emocji, operowania językiem i wzmacniania talentów, które zostają na całe życie. Z tego powodu Fundacja Rozwoju Dzieci zdecydowała się zabrać głos w sprawie rosnącego problemu nadmiernej ekspozycji najmłodszych dzieci na urządzenia wyposażone w ekrany oraz przygotowała kampanię 1,5% pod hasłem Prawdziwe dzieciństwo jest poza ekranem.
Nie jest to głos przeciwko technologii lecz w obronie potrzeb rozwojowych najmłodszych dzieci, szczególnie tych do 3. roku życia.
Intensywny rozwój mózgu – czas na świat offline
Mózg małego dziecka rozwija się w niezwykle dynamicznym tempie. W pierwszych latach życia tworzą się miliony połączeń neuronalnych, które odpowiadają za myślenie, ruch, mowę i emocje. Eksperci podkreślają, że w tym okresie dzieci powinny poznawać świat wszystkimi zmysłami, poprzez ruch, dotyk, zapach, kontakt z drugim człowiekiem.
Urządzenia, takie jak smartfon czy tablet z nieskończoną ofertą filmów, zabaw i gier emitują intensywne obrazy, szybko zmieniające się i oderwane od realnego doświadczenia. Bardzo zróżnicowane wrażenia wzrokowe i słuchowe mogą prowadzić do przebodźcowania, z którym niedojrzały układ nerwowy dziecka nie potrafi sobie poradzić. Zamiast wspierać rozwój, urządzenia elektroniczne mogą go zakłócać.
Mowa i relacje nie rozwijają się same
Rozwój mowy i kompetencji społecznych opiera się na relacjach - rozmowie, wspólnym przeżywaniu, reagowaniu na emocje drugiego człowieka. Dziecko, które spędza dużo czasu przed ekranem telewizora czy komputera, traci okazję do naturalnych interakcji z dorosłymi i rówieśnikami.
Badania i doświadczenia specjalistów pokazują, że nadmierny kontakt z urządzeniami cyfrowymi może wpływać negatywnie na:
- rozwój mowy i zasób słownictwa,
- umiejętność komunikowania potrzeb,
- zdolność rozwiązywania problemów w realnych sytuacjach społecznych.
Urządzenie wyposażone w ekran nie odpowiada na emocje dziecka, nie nawiązuje relacji i nie uczy empatii.
Sen, który jest fundamentem zdrowia
Dzieci potrzebują snu znacznie więcej niż dorośli, bo to wtedy właśnie ich mózg porządkuje bodźce, wzmacnia pamięć i regeneruje organizm. Ekrany urządzeń cyfrowych emitują tzw. niebieskie światło, które hamuje wydzielanie melatoniny, hormonu odpowiedzialnego za sen.
Zaburzenia snu u najmłodszych mogą prowadzić do:
- problemów z koncentracją,
- wahań nastroju,
- trudności emocjonalnych,
- a w dłuższej perspektywie zwiększać ryzyko chorób cywilizacyjnych.
Ruch to nie dodatek, ale istotna potrzeba rozwojowa
Czas spędzony przed ekranem niemal zawsze odbywa się kosztem ruchu. Tymczasem pierwsze lata życia to okres, w którym dziecko uczy się swojego ciała, koordynacji i sprawności fizycznej. Brak aktywności może skutkować:
- nadwagą i otyłością,
- wadami postawy,
- obniżoną wydolnością układu oddechowego i układu krążenia.
Ruch, zabawa na świeżym powietrzu i swobodna eksploracja świata są niezbędne dla zdrowego rozwoju dzieci, w każdym wieku.
Koncentracja i uczenie się w przyszłości
Specjaliści zwracają uwagę, że nadużywanie technologii we wczesnym dzieciństwie może mieć długofalowe konsekwencje. Dzieci przyzwyczajone do szybkich, intensywnych bodźców mogą mieć w przyszłości trudności z koncentracją, cierpliwością i efektywnym uczeniem się.
Co mówią organizacje zdrowotne?
Stanowisko Fundacji Rozwoju Dzieci jest spójne z rekomendacjami światowych instytucji:
- Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca, aby dzieci poniżej 1. roku życia nie miały żadnego kontaktu z ekranami, a dzieci do 4. roku życia spędzały przed nimi maksymalnie godzinę dziennie, z naciskiem na aktywność ruchową.
- Amerykańska Akademia Pediatryczna (AAP) wskazuje, że dzieci poniżej 2. roku życia nie powinny korzystać z żadnych urządzeń mobilnych.
Prawdziwe dzieciństwo jest poza ekranem
Fundacja Rozwoju Dzieci poprzez kampanię 1,5% chce przypominać, że najcenniejszym „programem rozwojowym” dla małego dziecka są:
- wspólna zabawa,
- rozmowa i obserwacja,
- ruch – szczególnie w bliskości z naturą,
- empatia i czułość
- doświadczanie świata w realnych relacjach z dorosłymi i rówieśnikami
Układanie klocków, rysowanie, bieganie po placu zabaw czy wspólne czytanie książek to nie tylko zabawa, ale inwestycja w zdrowy rozwój i dobrostan dziecka teraz i w przyszłości.
Przekazując 1,5% podatku Fundacji Rozwoju Dzieci, wspierasz działania, które pomagają dzieciom doświadczać dzieciństwa tam, gdzie naprawdę się ono się dzieje w prawdziwej, nie cyfrowej rzeczywistości.
