Rola pomocy nauczyciela w przedszkolu jest często niedoceniana, ale ma ogromne znaczenie dla sprawnego funkcjonowania placówki i zapewnienia dzieciom optymalnych warunków rozwoju. Z tego artykułu dowiesz się, jakie są zadania i kompetencje pomocy nauczyciela oraz w jakich sytuacjach masz obowiązek lub możliwość utworzenia takiego stanowiska pracy w swojej placówce.
Pomoc nauczyciela - co to za stanowisko?
Pomoc nauczyciela to stanowisko wspierające w placówkach edukacyjnych, szczególnie w przedszkolach i szkołach podstawowych. Stanowisko pomocy należy do stanowisk niepedagogicznych.
Osoba na tym stanowisku pomaga nauczycielowi w codziennej pracy związanej z opieką nad dziećmi i prowadzeniem zajęć edukacyjnych. Do jej obowiązków należy między innymi opieka nad maluchami, dbanie o porządek i bezpieczeństwo dzieci czy pomaganie im w czynnościach samoobsługowych.
Zatrudnienie w przedszkolu osoby na stanowisko pomocy nauczyciela wiąże się ściśle z opieką na nad dziećmi ze specjalnymi potrzebami. Dyrektor placówki ma możliwość lub wręcz obowiązek zatrudnienia takiej osoby w określonych przypadkach, które szczegółowo omówimy poniżej.
Kiedy zatrudnić pomoc nauczyciela w przedszkolu
Możliwość lub obowiązek zatrudnienia pomocy nauczyciela pojawia się w momencie, gdy do przedszkola zostaje przyjęte dziecko z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Dokument ten może zawierać bezpośrednie zalecenie zatrudnienia pomocy nauczyciela, uwzględniając specyficzne potrzeby ucznia.
Alternatywnie, orzeczenie może sugerować zatrudnienie nauczyciela wspomagającego lub nauczyciela specjalisty. Jeśli dokumenty wyraźnie rekomenduje zatrudnienie pomocy nauczyciela, dyrektor przedszkola powinien zastosować się do tego zalecenia, nie ograniczając się jedynie do zatrudnienia nauczyciela wspomagającego.
Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym określa, w jakich przypadkach pojawia się obowiązek lub możliwość zatrudnienia pomocy nauczyciela w przedszkolu.
Obowiązek zatrudnienie pomocy nauczyciela
W przedszkolach ogólnodostępnych i innych formach wychowania przedszkolnego dyrektor ma obowiązek zatrudnienia pomocy nauczyciela, gdy do placówki uczęszczają dzieci posiadające orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na:
- autyzm
- niepełnosprawności sprzężone
W przedszkolach specjalnych i przedszkolach ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi obowiązek zatrudnienia pomocy nauczyciela pojawia się w przypadku podopiecznych z:
- niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym
- niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją
- autyzmem
- niepełnosprawnościami sprzężonymi
Możliwość zatrudnienia pomocy nauczyciela
Za zgodą organu prowadzącego można nawiązać stosunek pracy z pomocą nauczyciela również w przypadku, gdy do placówki, w której kształceniem specjalnym są objęci uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na niepełnosprawności inne niż niepełnosprawności sprzężone i autyzm.
W przedszkolach specjalnych, integracyjnych, ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi lub integracyjnymi pomoc nauczyciela można zatrudnić dla przedszkolaków z innymi niepełnosprawnościami niż niepełnosprawność intelektualna (w stopniu umiarkowanym lub znacznym), niepełnosprawność ruchowa (w tym afazja), niepełnosprawności sprzężone czy spektrum autyzmu.
Co robi pomoc nauczyciela w przedszkolu
Zakres obowiązków pomocy nauczyciela nie jest ściśle określony przepisami. Zadania zależą od potrzeb przedszkola i maluchów. Szczegółowe obowiązki mogą się różnić w zależności od specyfiki placówki i charakterystyki podopiecznych. Najogólniej można jednak określić, że do codziennych obowiązków osoby na tym stanowisku należą:
- wspieranie nauczyciela w prowadzeniu zajęć dydaktycznych i opiekuńczych;
- pomoc w przygotowywaniu materiałów edukacyjnych;
- wspomaganie dzieci podczas indywidualnych i grupowych zadań;
- zapewnianie bezpieczeństwa, zwłaszcza podczas wyjść i różnych aktywności;
- pomoc przy organizacji posiłków i nadzór nad dziećmi podczas jedzenia;
- prowadzenie zabaw i zajęć ruchowych.
Zgodnie z § 7 ust. 9 rozporządzenia MEN z 9 sierpnia 2017 r., pomoc nauczyciela wykonuje zadania wyznaczone przez dyrektora przedszkola. Dyrektor przedszkola, na podstawie orzeczenia oraz IPET, powinien dostosować wymiar zatrudnienia pomocy nauczyciela tak, aby zapewnić odpowiednie wsparcie uczniowi.
Wymagania na stanowisko pomocy nauczyciela
Dyrektor przedszkola ma dość dużą swobodę w procesie rekrutacji kandydatów na stanowisko pomocy nauczyciela, pod warunkiem, że spełniają oni podstawowe wymagania kwalifikacyjne. Kandydaci muszą sprostać kryteriom określonym dla pracowników samorządowych, zgodnie z art. 6 ustawy o pracownikach samorządowych. Oznacza to, że co do zasady powinni:
- posiadać obywatelstwo polskie, aczkolwiek istnieje możliwość zatrudnienia osoby nieposiadającej polskiego obywatelstwa, jeśli wykaże się ona odpowiednią znajomością języka polskiego.
- posiadać pełną zdolność do czynności prawnych,
- posiadać kwalifikacje zawodowe niezbędne do wykonywania pracy na tym stanowisku.
Od kandydata na stanowisko pomocy nauczyciela nie wymaga się zaświadczenia o niekaralności z KRK, ale dyrektor musi zweryfikować, czy osoba ta nie figuruje w Rejestrze z dostępem ograniczonym lub w Rejestrze osób wpisanych przez Państwową Komisję ds. przestępstw seksualnych wobec małoletnich poniżej 15 roku życia. Obowiązek ten wynika z art. 21 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością seksualną. Pracownik na stanowisku pomocy nauczyciela powinien też oczywiście przejść wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy.
Kwalifikacje zawodowe na stanowisku pomocy nauczyciela
Aby zostać pomocą nauczyciela nie trzeba mieć wykształcenia pedagogicznego. Warunkiem koniecznym jest ukończenie co najmniej szkoły podstawowej, a najlepiej wykształcenie średnie. Ważne jest natomiast, aby osoba ubiegająca się o zatrudnienie wykazywała się konkretnymi umiejętnościami i cechami.
Poza kompetencjami miękkimi, takimi jak empatia, cierpliwość czy otwartość, pomoc nauczyciela powinna znać podstawy psychologii oraz pedagogiki, a także potrafić organizować przedszkolakom czas w sposób angażujący i rozwojowy.
Nie jest też wymagany jakikolwiek staż pracy, natomiast mile widziane jest doświadczenie z dziećmi, nawet własnymi, zdolności plastyczne czy muzyczne. W tej chwili na rynku edukacyjnym znaleźć też można liczne szkolenia i kursy, dające możliwość zdobycia podstawowych kompetencji. Np. największa w Polsce sieć szkół dla dorosłych, Żak, ma w ofercie trwający 130 godzin kurs pomoc nauczyciela przedszkola, który odbywa się w trybie stacjonarnym lub online. Po jego ukończeniu uczestnicy otrzymują zaświadczenie o zgodne ze wzorem MEN oraz certyfikat.
Ile zarabia pomoc nauczyciela w przedszkolu
Wynagrodzenie pomocy nauczyciela w przedszkolu w 2025 roku, na podstawie danych z portali Jooble.org i Wynagrodzenia.pl, mieści się w przedziale od 4100 do 4950 zł brutto miesięcznie. Różnice w zarobkach zależą od kilku czynników, w tym od miejsca zatrudnienia – w przedszkolach prywatnych pensja jest zwykle wyższa, osiągając około 4660 zł brutto lub więcej. Należy pamiętać, że na ostateczną wysokość pensji wpływa również doświadczenie, kwalifikacje oraz lokalizacja, a w większych miastach zarobki często są wyższe. Powyższe dane dotyczą przedszkoli prywatnych i publicznych niesamorządowych.
W placówkach publicznych samorządowych, stanowisko pomocy nauczyciela jest klasyfikowane jako niepedagogiczne i należy do VI kategorii zaszeregowania. Kategoria ta określa minimalne wynagrodzenie zasadnicze, które od 2025 roku wynosi około 3550 zł brutto. Warto zaznaczyć, że w praktyce pensje są często wyższe, ponieważ do wynagrodzenia zasadniczego dochodzą różne dodatki uzależnione od stażu pracy czy lokalizacji.
Dodatkowa nauka języka polskiego - obowiązkowa tylko w szkole
Przepisy ustawy Prawo oświatowe (art. 165 ust. 7 i 8) umożliwiają zatrudnienie pomocy nauczyciela dla uczniów niebędących obywatelami polskimi, którzy nie znają języka polskiego lub znają go niewystarczająco. Uczniowie ci mają prawo do dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego przez okres do 24 miesięcy. organizowanej przez organ prowadzący placówkę. Dodatkowo, przez 12 miesięcy mogą korzystać z pomocy osoby władającej językiem ich kraju pochodzenia, zatrudnionej jako pomoc nauczyciela. Jednak przepisy te dotyczą wyłącznie szkół.
Pomoc nauczyciela w szkołach i przedszkola pełni kluczową rolę, wspierając nauczycieli w codziennej pracy oraz opiece nad dziećmi posiadającymi orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Istnienie w placówce stanowiska pomocy nauczyciela, choć jest to stanowisko niepedagogiczne, znacząco wpływa na jakość opieki i edukacji.
Często zadawane pytania
Czy osoba na stanowisku pomocy nauczyciela przedszkola prowadzi zajęcia dydaktyczne?
Nie, pomoc nauczyciela nie prowadzi zajęć dydaktycznych ani nie odpowiada za proces nauczania. Do jej głównych zadań należy wspieranie nauczyciela w codziennej pracy z dziećmi, co obejmuje czynności opiekuńcze, porządkowe oraz organizacyjne. Pomoc nauczyciela asystuje podczas zajęć prowadzonych przez nauczyciela, pomaga w przygotowaniu materiałów dydaktycznych, dba o porządek w sali, a także pomaga dzieciom w czynnościach higieniczno-opiekuńczych. Zadania dydaktyczne pozostają w wyłącznej kompetencji nauczyciela.
Jakie możliwości rozwoju ma osoba na stanowisku pomoc nauczyciela przedszkola?
Osoba na tym stanowisku może rozwijać swoje kompetencje, uczestnicząc w kursach i szkoleniach z zakresu pedagogiki czy pierwszej pomocy. Główną ścieżką awansu jest jednak zdobycie wyższego wykształcenia kierunkowego (np. pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej) lub ukończenie studiów podyplomowych, co umożliwia uzyskanie kwalifikacji do pracy na stanowisku nauczyciela.
Czy pomoc nauczyciela i asystent nauczyciela przedszkola to to samo?
Pomoc nauczyciela bywa czasami nazywana asystentem nauczyciela lub asystentem nauczyciela przedszkola, jednak takie określenie nie figuruje w przepisach. Osoba zatrudniona na stanowisku asystenta nauczyciela w przedszkolu lub szkole również jest pracownikiem niepedagogicznym.
Akty prawne:
- Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1309)
- Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe
- Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich
