Maj i czerwiec to w samorządowym przedszkolu nie tylko koniec roku szkolnego – to też moment, w którym dyrektor przedszkola musi zaplanować i zorganizować jedną z trudniejszych operacji roku: dyżur wakacyjny. Przyjęcie dzieci z innych placówek, uzgodnienie grafiku z organem prowadzącym, poinformowanie rodziców, obsadzenie kadry – a do tego wszystkiego dokumentacja, która musi być bezbłędna na wypadek kontroli.
Ten artykuł przeprowadzi cię przez cały proces: od podstaw prawnych, przez obowiązki organizacyjne, aż po praktyczne kwestie związane z kadrą i rozliczeniami.
Czym jest dyżur wakacyjny i kto ma obowiązek go organizować?
Placówka funkcjonuje przez cały rok szkolny z wyjątkiem przerw ustalonych przez organ prowadzący przedszkole. Przerwa wakacyjna nie oznacza jednak, że system oświaty zapewnia dzieciom przerwę w opiece – wręcz przeciwnie. W czasie wakacji obowiązkiem gminy jest zagwarantowanie ciągłości wychowania przedszkolnego. Właśnie temu służy dyżur wakacyjny w przedszkolu.
Dyżur wakacyjny polega na tym, że w okresie letnim, gdy Twoja placówka jest zamknięta, inne wskazane przez organ prowadzący przedszkole publiczne przyjmuje dzieci z Twojej placówki – i odwrotnie: gdy Ty dyżurujesz, przyjmujesz podopiecznych z placówek, które mają w tym czasie przerwę. Dzięki temu pracujący rodzice mają pewność, że w czasie wakacji ich dzieci są pod opieką, a przedszkola pełnią swoją funkcję opiekuńczą przez cały rok.
Obowiązek organizacji dyżuru wakacyjnego w przedszkolu dotyczy wyłącznie publicznych przedszkoli prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego. Wynika wprost z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli. Przedszkola niepubliczne nie mają tego obowiązku – choć mogą brać udział w dyżurze w ramach otwartego konkursu ofert.
Podstawa prawna: Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe przedszkole funkcjonuje przez cały rok szkolny z wyjątkiem przerw ustalonych przez organ prowadzący przedszkole na wspólny wniosek dyrektora przedszkola i rady przedszkola, a w przypadku braku rady przedszkola – na wspólny wniosek dyrektora przedszkola i rady rodziców.
Czy dzieci powinny mieć wakacje? Kilka słów o filozofii dyżuru
To pytanie zadają sobie zarówno rodzice, jak i pracownicy przedszkola. Z jednej strony maluchy powinny mieć prawo do odpoczynku od codziennej rutyny i czasu spędzanego w placówce. Z drugiej – pracujący rodzice muszą mieć zapewnione warunki do pogodzenia obowiązków zawodowych z opieką nad dziećmi.
Rozwiązaniem, które godzi obie perspektywy, jest właśnie dyżur wakacyjny. Przedszkola publiczne nie zastępują rodziców w ich zadaniach – wspierają rodziców w pełnieniu funkcji opiekuńczej w okresie wakacji, kiedy dostęp do innych form opieki jest ograniczony. Dlatego dyżur wakacyjny jest nie tyle wyjątkiem, ile nieodłączną częścią funkcjonowania przedszkola jako placówki nieferyjnej w systemie gminy.
Kto ustala terminy dyżuru i na jakich zasadach?
Harmonogram dyżurów wakacyjnych – które przedszkola dyżurują i w których tygodniach – ustala organ prowadzący, najczęściej wójt, burmistrz lub prezydent miasta stosownym zarządzeniem. Dyrektor przedszkola nie ustala dyżuru samodzielnie, ale odgrywa kluczową rolę w procesie przygotowania i realizacji, a w planach organu prowadzącego dyżur powinien być uwzględniony z wielomiesięcznym wyprzedzeniem.
Twoje obowiązki jako dyrektora przedszkola na etapie planowania:
- Złożenie wspólnego wniosku dyrektora przedszkola i rady przedszkola (a w przypadku braku rady przedszkola – wspólnego wniosku dyrektora i rady rodziców) o przerwę wakacyjną do organu prowadzącego – zazwyczaj do końca lutego lub marca.
- Potwierdzenie gotowości do pełnienia dyżuru w wyznaczonym terminie – weryfikacja, czy budynek, kadra i zaplecze kuchenne są gotowe do przyjęcia dzieci z zewnątrz.
- Poinformowanie rodziców o terminie przerwy w danej placówce i o tym, które przedszkole pełni dyżur w tym czasie na terenie gminy.
Warto wiedzieć, że koordynacja między placówkami przedszkolnymi w zakresie dyżurów to powszechną praktyką w samorządach – organ prowadzący zazwyczaj układa harmonogram tak, by żadna rodzina nie pozostała bez dostępu do opieki w całym okresie wakacyjnym.
Kto może skorzystać z dyżuru – zasady przyjmowania dzieci w czasie wakacji
W czasie dyżuru wakacyjnego masz obowiązek przyjąć dzieci z innych samorządowych publicznych przedszkoli lub oddziałów przedszkolnych w szkołach na terenie gminy. Obowiązuje przy tym kilka zasad:
Pierwszeństwo mają dzieci uczęszczające na co dzień do Twojej placówki. Jeśli część z nich zapisze się na dyżur, zajmują miejsca jako pierwsze.
Limity liczebności oddziałów obowiązują tak samo jak w roku szkolnym – nie możesz przekroczyć 25 dzieci w oddziale. W oddziałach integracyjnych limit wynosi 15–20 podopiecznych.
Wiek dzieci może być mieszany – w okresie wakacyjnym dopuszcza się łączenie różnych grup wiekowych, co wymaga odpowiedniego dostosowania organizacji przedszkola.
Dokumentacja przyjęcia każdego dziecka z zewnątrz powinna obejmować kartę zgłoszenia na dyżur, upoważnienia do odbioru dziecka oraz informacje o alergiach i stanie zdrowia. Wzór karty zgłoszenia najczęściej określa organ prowadzący.
Pamiętaj, że zapisać dziecko na dyżur wakacyjny w innym przedszkolu może każdy rodzic, którego macierzysta placówka jest w tym czasie zamknięta – obowiązek zapewnienia opieki spoczywa na rodzicach, ale system gminy zapewnia ku temu realne możliwości.
Kadra podczas dyżuru wakacyjnego – co musisz wiedzieć
To jeden z najtrudniejszych organizacyjnie elementów dyżuru. Nauczyciele w publicznym przedszkolu mają prawo do 35 dni roboczego urlopu wypoczynkowego – i właśnie wakacje są dla wielu z nich głównym okresem urlopowym. Jako placówki nieferyjnej, Ciebie obowiązuje jednak zapewnienie ciągłości pracy przedszkola.
Krok 1: Sporządź plan urlopów kadry z wyprzedzeniem. Plan urlopów nauczycieli i pracowników obsługi powinien być gotowy przed końcem roku szkolnego. Uwzględnij, którzy pracownicy będą pełnić dyżur, a którzy korzystają z urlopu w czasie wakacyjnym.
Krok 2: Ustal minimalną obsadę. Minimalna obsada zależy od liczby dzieci zapisanych na dyżur i ich potrzeb, w tym dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Musisz zapewnić bezpieczeństwo dzieci zgodnie z zasadami organizacji przedszkola i wymogami pełnienia funkcji opiekuńczej.
Krok 3: Zadbaj o zastępstwa. Jeśli nauczyciel zachoruje w trakcie dyżuru, musisz zapewnić zastępstwo. Warto wcześniej uzgodnić kontakt z osobami, które mogą podjąć pracę w zastępstwie w innej placówce lub w Twojej.
Uwaga: Nauczyciel zatrudniony w przedszkolu publicznym nie może być zmuszony do rezygnacji z zaplanowanego urlopu bez swojej zgody. Planuj obsadę z wielomiesięcznym wyprzedzeniem, by uniknąć konfliktów kadrowych w czasie wakacji.
Rozliczenia z rodzicami dzieci spoza Twojej placówki
Gdy przyjmujesz dziecko z innego samorządowego przedszkola na dyżur w innym przedszkolu, obowiązują następujące zasady:
Opłaty za pobyt naliczane są zgodnie z uchwałą rady gminy obowiązującą w Twojej placówce – czyli tak samo jak dla Twoich stałych wychowanków. Rodzic dziecka z zewnątrz płaci według Twoich stawek, nie stawek jego macierzystej placówki.
Opłaty za wyżywienie pobierasz Ty jako dyżurujące przedszkole. Upewnij się, że catering lub kuchnia są w stanie obsłużyć zwiększoną liczbę dzieci i że diety specjalne są właściwie zaplanowane.
Faktury lub rachunki wystawiasz rodzicom dzieci z zewnątrz tak samo, jak rodzicom swoich wychowanków. Jeśli korzystasz z aplikacji do zarządzania placówką, sprawdź, czy pozwala na dodanie dzieci tymczasowych i prawidłowe przypisanie ich do grupy dyżurowej.
Zwolnienia z opłat obowiązują zgodnie z uchwałą Twojego organu prowadzącego. Jeśli rodzic dziecka z zewnątrz posiada zaświadczenie o zwolnieniu z macierzystego przedszkola, zwyczajowo akceptuje się je podczas dyżuru – warto potwierdzić to z organem prowadzącym przed wakacjami.
Dokumentacja dyżuru wakacyjnego – co musi zawierać?
Dyżur wakacyjny generuje dokumentację, która może być przedmiotem kontroli organu prowadzącego lub kuratora oświaty. Zadbaj o kompletność następujących dokumentów:
- Lista dzieci zapisanych na dyżur z podziałem na macierzyste placówki – prowadzona na bieżąco, z datami przyjęcia i odbioru.
- Karty zgłoszenia dzieci z zewnątrz zawierające dane kontaktowe rodziców, upoważnienia do odbioru i informacje zdrowotne.
- Dziennik zajęć prowadzony na bieżąco, obejmujący obecności wszystkich dzieci – zarówno wychowanków danej placówki, jak i dzieci z innych przedszkoli.
- Ewidencja czasu pobytu dzieci, która jest podstawą do naliczenia opłat za pobyt.
- Lista pracowników dyżurujących z potwierdzeniem ich obecności w placówce.
- Dokumentacja RODO – przetwarzasz dane osobowe dzieci z innych przedszkoli publicznych, co wymaga odpowiedniej podstawy prawnej. Sprawdź, czy Twoja dokumentacja obejmuje sytuację przyjęcia dzieci z zewnątrz.
Najczęstsze błędy podczas organizacji dyżuru
Na podstawie doświadczeń dyrektorów i wyników kontroli organów prowadzących, oto problemy, które pojawiają się najczęściej:
- Brak formalnego wspólnego wniosku dyrektora przedszkola i rady rodziców (lub rady przedszkola) o przerwę wakacyjną – placówka zamknięta bez wymaganej procedury.
- Przekroczenie limitu dzieci w oddziale przez przyjęcie zbyt wielu dzieci z zewnątrz bez kontroli liczebności.
- Nieprawidłowe naliczanie opłat – stosowanie stawek macierzystej placówki dziecka zamiast stawek dyżurującego przedszkola czy żłobka.
- Niekompletna dokumentacja RODO.
- Brak pisemnych upoważnień do odbioru dla dzieci z innej placówki – szczególnie ważne, gdy rodzice podają inne osoby niż te wpisane w dokumentacji macierzystego przedszkola.
📥Dyrektorze! Sprawdź, czy nie pominąłeś żadnego ważnego zadania w przygotowaniu dyżuru wakacyjnego w przedszkolu.
Pobierz checklistę, w której znajdziesz najważniejsze działania do wykonania przed dyżurem wraz podstawą prawną i terminem!
Najczęściej zadawane pytania
Czy muszę przyjąć wszystkie dzieci zapisane na dyżur z innych placówek? Nie – obowiązuje limit liczebności oddziałów. Jeśli liczba zgłoszeń przekracza dostępne miejsca, organ prowadzący ustala zasady pierwszeństwa. W systemie gminy dziecko, które nie dostanie się do wybranego przedszkola czy żłobka dyżurującej, kierowane jest do innej placówki na terenie gminy.
Co jeśli w trakcie dyżuru zachoruje dziecko z innej placówki? Postępujesz tak samo jak z własnym wychowankiem – kontaktujesz się z rodzicami lub opiekunami prawnymi wskazanymi w karcie zgłoszenia na dyżur. Karta musi zawierać aktualne numery kontaktowe i informacje o stanie zdrowia dziecka, w tym poziomie osiągniętego rozwoju w zakresie ewentualnych specjalnych potrzeb.
Czy dyżur wakacyjny dotyczy też dzieci z oddziałów przedszkolnych w szkołach? Tak – kurator oświaty i organ prowadzący mogą wyznaczyć samodzielne przedszkole jako miejsce dyżuru dla dzieci z oddziałów przedszkolnych w szkołach, które jako placówki feryjna nie prowadzą zajęć w czasie wakacji. Szczegółowe zasady wynikają z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz.U. 2025 poz. 849).
Czy przedszkole kończy pracę z chwilą ogłoszenia przerwy wakacyjnej? Nie całkowicie – dyrektor przedszkola nadal realizuje obowiązki administracyjne, kadrowe i finansowe. Przerwa dotyczy pracy opiekuńczo-dydaktycznej z dziećmi, natomiast funkcjonowaniu przedszkola jako jednostki budżetowej nie ma przerwy: sprawozdania, przeglądy BHP, przygotowanie do nowego roku szkolnego – to wszystko dzieje się właśnie w czasie wakacji.
Podsumowanie – co zrobić już teraz?
Dyżur wakacyjny to logistyczne wyzwanie, które zaczyna się na długo przed wakacjami. Kluczowe działania na najbliższe tygodnie:
- Złóż wspólny wniosek dyrektora przedszkola i rady przedszkola (lub rady rodziców w przypadku braku rady przedszkola) o przerwę wakacyjną do organu prowadzącego.
- Ustal plan urlopów kadry pedagogicznej i pracowników obsługi.
- Poinformuj rodziców o terminach przerwy i placówce dyżurującej na terenie gminy.
- Przygotuj dokumentację dla dzieci z zewnątrz – karty zgłoszenia, upoważnienia, zgody RODO.
- Sprawdź, czy Twój system do zarządzania placówką pozwala na obsługę dzieci tymczasowych i prawidłowe rozliczenie pobytu w innej placówce.
