Zaloguj się
Załóż darmowe konto

Efekt Rosenthala, czyli o konsekwencjach przypinania dziecku “łatek”

“Samospełniająca się przepowiednia”. Tak inaczej nazywamy efekt Rosenthala. Czym tak naprawdę jest? Kim był Rosenthal? I dlaczego powinniśmy uważać na skutki tego zjawiska? Przeczytajcie w dzisiejszym LiveKidPsychology.

Kim był Rosenthal?

Nazwa efektu pochodzi od nazwiska amerykańskiego psychologa niemieckiego pochodzenia – Roberta Rosenthala. W latach 60 XX. wieku wspólnie z nauczycielką Lenore F. Jacobson przeprowadził eksperyment w San Francisco, w szkole podstawowej West Coast. Dotyczył on wpływu oczekiwań i wymagań społecznych na ludzkie zachowanie.

Na czym polegał eksperyment Rosenthala?

Wśród uczniów rozpoczynających naukę w szkole został wykonany test na inteligencję. Po jego zakończeniu Rosenthal wskazał nauczycielom tych uczniów, którzy uzyskali najwyższe wyniki w przeprowadzonym przez niego teście. Przypuszczalnie byli to więc uczniowie, którzy w nadchodzącym roku szkolnym powinni uzyskać najlepsze wyniki w nauce.

Rok później testy zostały przeprowadzone ponownie. Okazało się, że Robert Rosenthal miał rację – rzeczywiście to właśnie ta grupa uczniów w ciągu roku szkolnego zrobiła największe postępy i znacznie poprawiła swój wynik testu na inteligencję.

Dlaczego założenia Rosenthala okazały się słuszne?

W całym eksperymencie tkwił jednak pewien haczyk, o którym nie wiedzieli ani nauczyciele, ani badani uczniowie. Otóż Robert Rosenthal wskazując nauczycielom grupę uczniów, którzy osiągnęli najwyższe wyniki, wybrał…zupełnie przypadkowe osoby. Byli to więc uczniowie zarówno z wysokimi, jak i całkiem przeciętnymi – lub wręcz niskimi – wynikami z testu na inteligencję.

Przypuszczenia Roberta Rosenthala potwierdziły się. Celem eksperymentu było wykazanie, jak wielki wpływ na człowieka – w tym wypadku ucznia – mają oczekiwania społeczne. Powodem, dla którego ta grupa uczniów poprawiła swoje noty było to, że nauczyciele przekonani o wysokim poziomie ich umiejętności zaczęli poświęcać im więcej uwagi (a także uważać za ponadprzeciętnych). Uczniowie z kolei, nie chcąc zawieść pokładanych w nich nadziei uczyli się więcej, a to przyniosło założone przez badacza efekty. Zadziałała “łatka”, która została im przydzielona zupełnie…przypadkowo.

Cztery czynniki, które wpływają na efekt Rosenthala

Pierwszy z nich to klimat. Załóżmy, że mamy grupę dwadzieściorga dzieci, a także informację, że pięcioro z nich jest niezwykle inteligentnych. Reszta zaś to “przeciętniaki”. Jest wysoce prawdopodobne, że nauczyciel posiadający takie informacje stworzy dzieciom z “inteligentnej” grupy o wiele cieplejsze warunki do nauki i wychowania.

Drugi – sprzężenie zwrotne. Nauczyciel przekonany o predyspozycjach wybranej grupy dzieci, będzie im poświęcał więcej uwagi.

Trzeci – wkład. Prócz uwagi, nauczyciel będzie również więcej od nich wymagał. Większe wymagania, to również większe możliwości. Dlatego te dzieci będą miały szansę wykazać się bardziej na tle grupy, co prowadzi nas do ostatniego czynnika – wydajności.

Negatywne skutki efektu Rosenthala w wychowaniu dziecka

Oczywiście – w pewnym stopniu, dla grupy dzieci opisanych jako “inteligentna” efekt Rosenthala zadziałał korzystnie. Nauczyciele poświęcili im więcej uwagi, dzięki czemu dzieci mogły uwierzyć w swoje możliwości i skupić się na ich rozwijaniu. Niestety, często skutki są również negatywne. Dzieci, którym przypinamy łatkę głupich, leniwych lub mało inteligentnych, w rzeczywistości zaczynają podążać za tymi słowami i kształtować się na takich. Czemu mają w siebie uwierzyć, skoro nie wierzy w nich nauczyciel, rodzic lub opiekun? Nieumiejętne podejście do wychowania i edukacji dziecka na wczesnym jej etapie może więc wywrzeć trwały wpływ na jego samoocenę na całe życie.

Jak uniknąć negatywnych skutków?

Zabrzmi bardzo prosto – wierzyć w dziecko i okazywać mu tę wiarę! Przyda się odrobina cierpliwości wobec jego poczynań i decyzji. Należy starać się je akceptować. Tłumaczyć i wyjaśniać – tak. Oceniać – bardzo ostrożnie. Okazywanie, że trzymamy za dziecko kciuki i zaznaczanie, że jest wartościowe, zaowocuje tym, że samo będzie się za takie uważać. I stąd będzie czerpać motywację, by rozwijać się prawidłowo i poszerzać swoje możliwości.

Rozpocznij bezpłatny 7-dniowy okres próbny!

Zobacz, jak aplikacja oszczędza czas w Twojej placówce

Zamów Prezentację
Zarejestruj się
Categories
Pobierz darmowego Ebooka
Privacy Settings
We use cookies to enhance your experience while using our website. If you are using our Services via a browser you can restrict, block or remove cookies through your web browser settings. We also use content and scripts from third parties that may use tracking technologies. You can selectively provide your consent below to allow such third party embeds. For complete information about the cookies we use, data we collect and how we process them, please check our Privacy Policy
Youtube
Consent to display content from Youtube
Vimeo
Consent to display content from Vimeo
Google Maps
Consent to display content from Google
Spotify
Consent to display content from Spotify
Sound Cloud
Consent to display content from Sound